Ομιλία του προέδρου της Ε.Ε.Π.Δ.Ψ.Α. Δρ. Χριστόδουλου Μέση κατά την εναρκτήρια τελετή της Ημερίδας την 1.3.2008
Δέκα χρόνια έχουν περάσει από τότε που η Βουλή των Αντιπροσώπων ψήφισε τον νόμο που αφορά τη νοσηλεία των ατόμων που πάσχουν από σοβαρή ψυχική διαταραχή. Ο νόμος αυτός έχει δώσει μεγαλύτερη ώθηση στη λεγόμενη ψυχιατρική μεταρρύθμιση, την αποασυλοποίηση και την εξασφάλιση των δικαιωμάτων των ψυχικά ασθενών.
Ο διορισμός από το Υπουργικό Συμβούλιο της Επιτροπής Εποπτείας και Προστασίας Δικαιωμάτων Ψυχικά Ασθενών απετέλεσε ένα ακόμη βήμα προς την ορθή κατεύθυνση για την καταπολέμηση του στίγματος της ψυχικής νόσου μέσα στην κυπριακή κοινωνία. Η Επιτροπή μας με τις παρεμβάσεις της σε πολλά επίπεδα (νομοθετικά, διαφωτιστικά και διερευνητικά) αγωνίζεται τα τελευταία χρόνια να δημιουργήσει τις συνθήκες αντιμετώπισης των ατόμων αυτών που ισχύουν στις άλλες αναπτυγμένες χώρες. Μια αντιμετώπιση που δεν αποσκοπεί πιά στον εγκλεισμό τους σε άσυλα για προστασία δική τους και των άλλων αλλά στη γρήγορη ανάρρωση και ενεργό επανένταξη στο κοινωνικό σύνολο.
Με σειρά τροποποιήσεων που εισηγηθήκαμε και εγκρίθηκαν από τη Βουλή διαμορφώσαμε ένα νομοθετικό πλαίσιο που κατοχυρώνει πλήρως τα δικαιώματα των ψυχικά ασθενών κατά τη διαδικασία έκδοσης διατάγματος για υποχρεωτική νοσηλεία, στη διάρκεια αυτής της νοσηλείας και τέλος την πλήρη επανάκτηση των πολιτικών, γονεϊκών και διαχειριστικών δικαιωμάτων τους μετά την έξοδο από το Ψυχιατρείο. Η τελευταία τροποποίηση αφορά την δυνατότητα εισαγωγής τους για τουλάχιστον 72 ώρες χωρίς την παρέμβαση δικαστηρίου βοηθώντας έτσι στην αποποινικοποίηση της θεραπείας των ατόμων με σοβαρή ψυχική διαταραχή.
Όλα τα πιό πάνω περιγράφονται περιληπτικά στα τρίπτυχα φυλλάδια που εκδώσαμε στα Ελληνικά και τα Αγγλικά και δίνονται σε όλους τους ενδιαφερομένους κατά την εισαγωγή τους για νοσηλεία.
Ας μη νομισθεί όμως πως τα πράγματα είναι εύκολα. Μια απλή ματιά για σύγκριση των συνθηκών νοσηλείας των ψυχικά ασθενών στο Ψυχιατρείο Αθαλάσσας με αυτές που υφίστανται σήμερα για τους άλλους ασθενείς στο Νέο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας είναι αρκετή για να τονίσει τα δύο μέτρα και δύο σταθμά που ισχύουν μέχρι σήμερα.
Δεν αρκεί η μεγάλη μείωση στον αριθμό των νοσηλευομένων στο Ψυχιατρείο κατά τα τελευταία είκοσι χρόνια. Το ερώτημα που τίθεται είναι προς τα πού κατευθύνονται και τι κάνουν μετά την έξοδο τους από αυτό. Δυστυχώς η έρευνα που έκανε η Επιτροπή μας πριν τέσσερα χρόνια έδειξε πως ένα μεγάλο μέρος από αυτούς, ανεξάρτητα ηλικίας, καταλήγουν σε Γηροκομεία χωρίς κανένα πρόγραμμα επανένταξης τους στην κοινωνία. Και αυτό γιατί οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν μπόρεσαν να δημιουργήσουν κατάλληλους ξενώνες και οικοτροφεία που θα φιλοξενήσουν τα άτομα αυτά προσωρινά ή μόνιμα. Ούτε και πέτυχαν να τους βοηθήσουν να επανέλθουν σε ενεργό επαγγελματική δραστηριότητα. Η έναρξη λειτουργίας τον τελευταίο μήνα στη Λεμεσό του πρώτου Σπιτιού Στην Κοινότητα με τη συνεργασία του Ομίλου Ψυχικής Υγείας της πόλης και των Υπηρεσιών Ψυχικής αποτελεί ένα βήμα προς την ορθή κατεύθυνση που ελπίζουμε να επεκταθεί σε όλη την Κύπρο. Το ίδιο ισχύει και με τη Μονάδα Εργασιακής Αποκατάστασης στη Λευκωσία που άρχισε να δίνει τα πρώτα θετικά αποτελέσματα.
Αναφέρω επίσης με λύπη ότι δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί η απόφαση για λειτουργία κλειστής μονάδας ασφαλούς νοσηλείας στα νοσοκομεία Λεμεσού και Λευκωσίας που θα βοηθούσε στην αντιμετώπιση πολλών περιστατικών κοντά στην κοινότητα τους παρά να αποστέλλονται στο αφιλόξενο Ψυχιατρείο Αθαλάσσας. Αυτό θα έλυνε προσωρινά και το πρόβλημα της υποχρεωτικής νοσηλείας ανηλίκων με σοβαρά ψυχιατρικά προβλήματα μέχρι τη δημιουργία ανεξάρτητου Κέντρου.
Η προηγούμενη Ημερίδα μας αφιερώθηκε στη νομοθετική ρύθμιση και δημιουργία Κέντρου νοσηλείας αδικοπραγούντων ψυχικά ασθενών. Ελπίζουμε να προχωρήσει επιτέλους η υλοποίηση της σχετικής απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου για να βοηθήσει στην αποθεραπεία αυτών των ατόμων και να συμβάλει στην αποφυγή επανάληψης παρόμοιας συμπεριφοράς.
Η φετεινή Ημερίδα θα ασχοληθεί με την «Κοινοτική Ψυχιατρική στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Κύπρο». Τέθηκε υπό την αιγίδα του Ευρωπαίου Επιτρόπου για την Υγεία και του Υπουργού Υγείας. Διακεκριμένοι επιστήμονες από διάφορες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (μερικές από τις οποίες είχαμε την ευκαιρία να επισκεφθούμε) θα περιγράψουν τις υπηρεσίες και δομές που υπάρχουν στις χώρες τους για αντιμετώπιση των ατόμων με σοβαρή ψυχική διαταραχή μέσα στις κοινότητες που ζούν. Θα τονισθεί ο ρόλος των κλινικών ψυχολόγων, νοσηλευτών και κοινωνικών λειτουργών σαν αναπόσπαστου μέρους της διεπαγγελματικής θεραπευτικής ομάδας.
Θα παρουσιασθεί επίσης μια έρευνα που περιγράφει την ψυχολογική κατάσταση των ασθενών αμέσως πριν και πέντε χρόνια μετά το εξιτήριο τους από το Ψυχιατρείο Αθαλάσσας που χρηματοδότησε η Επιτροπή μας και που φαίνεται να επιβεβαιώνει αυτά που λέχηκαν πιό πάνω.
Τέλος, είναι με περηφάνεια που αναγγέλλουμε τη λειτουργία της ιστοσελίδας της Επιτροπής μας τόσο στα Ελληνικά όσο και στα Αγγλικά που συμπληρώνει την αλυσίδα της ενημέρωσης και διαφώτισης γύρω από τα θέματα της Ψυχικής Υγείας. Ανοίγοντας την μπορεί κάποιος να πάρει πληθώρα πληροφοριών σε σχέση με το νομοθετικό και ψυχοκοινωνικό πλαίσιο της αντιμετώπισης της σοβαρής ψυχικής διαταραχής τόσο στην Κύπρο όσο και διεθνώς.
Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Γραμματέα μας κ.Αντωνίου καθώς και τα Μέλη της Επιτροπής για τη βοήθεια στην άρτια προετοιμασία αυτής της Ημερίδας.